www.slonsk.de - 05/2001

   SLONSK

Notizen - Notatki

5 - 2001

© SCHLESIEN HEUTE
sheute@poczta.onet.pl

Oberschlesische Notizen
(Auswahl 9 aus 28)

Górnośląskie notatki
(wybór i tłumaczenie własne)
Das Haus der deutsch-polnischen Zusammenarbeit HdpZ (ul. Rybnicka 27, 44-100 Gliwice, Tel. 032-232-49-02) bietet im Rahmen seiner Vortragsreihe "Lokale Geschichte" im Mai folgende Veranstaltungen mit kompetenten Referenten an: Am 18. Mai in Alt Berun ein Vortrag zum Thema "Ich sorge für diese Gräber wie ein Mensch für das Grab eines anderen Menschen sorgt“, ein Referat über deutsche Soldatengräber an den Ufern des Flusses Gostynia (Partner:Kreisverwaltung Tichau, DFK Tichau); am 31. Mai "Historische Traditionen Groß Raudens und die Gegenwart" in Groß Rauden (Partner: Kreis Ratibor, DFK Ratibor). Noch nicht bekannt ist das Datum einer Veranstaltung zum Thema "Die Geschichte des Kurortes Bad Ziegenhals" (Partner: Kreisverwaltung Neisse - DFK Neisse). Die genauen Anfangszeiten und Veranstaltungsorte können beim HdpZ erfragt werden. Dom niemiecko-polskiej wspópracy (HdpZ, ul. Rybnicka 27, 44-100 Gliwice, Tel. 032-232-49-02) oferuje w maju w ramach cyklu odczytów „historia lokalna“ następujące spotkania z kompetentnymi referentami: 18 maja w Starym Bieruniu odczyt na temat „Opiekuje się tak tymi grobami, jak ma się dbać o groby innych“, referat na temat niemieckich grobów wojskowych wzdłóż brzegu rzeki Gostrynia (patnerem jest DFK Tychy), 31 maja „Historyczna tradycja Rud Wielkich a dzień dzisiejszy“ w Rudach (Partner: powiat raciborski, DFK Racibórz). Nie jest jeszcze znany dzień spotkania na temat „Historia uzdrowiska Bad Ziegenhall“ (partner: zarząd powiatu Nysy - DFK Nysa). O dokładnych terminach i miejscach spotkań informuje HdpZ.
Den Beitritt Polens zum Minderheiten-Rahmenübereinkommen des Europarates, das nach der Ratifizierung am 1. April in Kraft trat, hat der Bundesaussiedlerbeauftragte Jochen Welt (SPD) bei seinem jüngsten Polen-Besuch begrüßt. Jochen Welt erklärte: "In meinen Gesprächen mit Vertretern der polnischen Regierung habe ich wieder einmal festgestellt, daß ein echtes Interesse an einer kooperativen Zusammenarbeit mit der deutschen Minderheit besteht." Jetzt gehe es darum, den eingeschlagenen Weg fortzuführen und gerade bei der Projektplanung Synergien auf allen Ebenen zu entwickeln. Das große Interesse der polnischen Regierung an der Integrationspolitik für Spätaussiedler in Deutschland zeige zudem, daß hier ein Dialog stattfinde, der eine wertvolle Basis für die weitere Zusammenarbeit im geeinten Europa ist." Das innenpolitische Engagement der polnischen Regierung für die deutsche Minderheit sei deutlich geworden bei der Aufstockung der diesjährigen Fördermittel im Bereich Kultur und Bildung um 120.000 Mark auf knapp 400.000 Mark. Jochen Welt, wydelegowany z ramienia SPD do opieki na przesiedleńcami, wyraził podczas swojej ostatniej wizyty w Polsce zadowolenie z przyjęcia Polski do grona państw przestrzegających zasady ramowe Rady Europejskiej o ochronie mniejszości narodowych. Zasady te ratyfikował Sejm 1 kwietnia. Jochen Welt powiedział: „W czasie rozmów z przedstawicielami polskiego rządu stwierdziłem znowu, że strona polska jest rzeczywste zainteresowana kooperacą z mniejszością niemiecką.“ Teraz rozchodzi się o to, aby dalej iść wybraną drogą i już w fazie projektowania rozwijać efekty synergetyczne na wszystkich płaszczyznach. Rząd polski okazał wielkie zainteresowanie polityką integracji przssiedleńców w Niemczech, co dodatkowo wskazuje na to, że dochodzi do dialogu, który jest ważną bazą wyjściową przyszłej współpracy w ramach zjednoczonej Europy.“ Zaangażowanie rządu polskiego na rzecz poprawy polityki wobec mniejszości niemieckiej stało się wyraźne przy podwyższeniu tegorocznego wsparcia finansowego w resorcie kultury i oświaty o 120.000 DM do sumy prawie że 400.000 DM.
Die schlesischen Verwaltungsbezirke Oppeln, "Schlesien" (Kattowitz) und Niederschlesien laden unter dem Motto "Laßt uns gegenseitig kennenlern" zu einem Woiwodschaftstreffen ein, das am 5. Mai im Amphitheater (Thingstätte) unterhalb des Aufständischen-Denkmals in Annaberg stattfinden wird. Erwartet werden mehr als zehntausend Besucher. Ziel ist die "Integration aller Einwohner", d.h. die Förderung einer neuen schlesisch-polnischen Identität. Die zeitliche Nähe der Veranstaltung zum 80. Jahrestag des sogenannten "3. Schlesischen Aufstandes" am 3. Mai dürfte dabei kein Zufall sein. Śląskie województwa Opolskie, Katowickie i Dolnośląskie zapraszają pod hasłem „Poznajmy się nawzajem“ na spotkanie województw, które odbędzie sie 5.maja w amfiteatrze poniżej pomnika powstańców na Górze św. Anny. Oczekuje się więcej jak 10.000 gości. Celem jest „integracja wszystkich mieszkańców“, d.h. wspieranie nowej śląsko-polskiej identifikacji. Czasowe sąsiedztwo tej uroczystości do daty 80-tej rocznicy t.zw. „3. Powastania Śląskiego“ z dnia 3. maja nie jest zapewne przypadkowe.
Der DFK-Bezirksvorstand"Schlesien" (Kattowitz) wird bei der voraussichtlich im September stattfindenden Sejmwahl eigene fünf Kandidaten aufzustellen. Spitzenkandidat im Wahlbezirk Rybnik (Kreis Ratibor und südöstliches Oberschlesien) ist der Ratiborer Landrat Marek Bugdol. Weitere Mitglieder sollen in den Wahlbezirken Gleiwitz (westliches Revier) und Kattowitz kandidieren. Aufgrund des neuen Zuschnitts der Wahlbezirke bestehen lediglich in den Wahlbezirken Gleiwitz (neun Abgeordnete) und Rybnik (ebenfalls neun) Chancen zur Wahl eines deutschen Sejmabgeordneten, allerdings auch nur dann, wenn sich die Minderheit darauf verständigen kann, in den beiden Bezirken jeweils einen Spitzenkandidaten zu unterstützen. Zarząd wojewódzki DFK w Katowicach wystawi na wybory do sejmu, które prawdopodobnie we wrześniu pięciu własnych kandydatów. Czołowym kandydatem powiatu rybnickiego jest raciborzanin Marek Bugdol. Dalsi członkowie będą wystawieni w okręgach wyborczych Gliwice i Katowice. Z powodu nowego podziału na okręgi wyborcze istnieje szansa zwiycięstwa kandydata niemieckiego do Sejmu jedynie w okręgach wyborczych Gliwice (dziewięć posłów) i Rybnik (również dziewięć), przy czym mniejszość musiałaby w obu okręgach udzielić wsparcia tylko jednemu kandydatowi.
Im einem Zeitungsgespräch äußerte der Sejmabgeordnete Heinrich Kroll die Hoffnung, daß bei der anstehenden Sejmwahl die Minderheit im Wahlbezirk Oppeln drei bis vier der 13 zu vergebenden Abgeordnetensitze gewinnen könnte. Im Gegensatz zu 1997, als die AWS die polnische Rechte habe sammeln können, stehe bei diesen Wahlen ein zersplittertes Parteienspektrum um die Gunst der Wähler an. Die deutsche Minderheit muß im Wahlbezirk die fünf Prozent-Hürde überspringen. W rozmowie z jedną gazetą Heinrich Kroll wyraził nadzieję, że w przyszłych wyborach do sejmu mniejszość osiągnie 3 do 4 posad poselskich z 13. W przeciwieństwie do roku 1997, kiedy to AWS zdołała pozbierać polskie ugrupowania prawicowe, w tych wyborach stara się rozbite spektrum partii politycznych o uzyskanie głosów wyborców. Mniejszość niemiecka musi przeskoczyć w okręgu wyborczym też poprzeczkę 5 procent.
In einem Interview mit der "Nowa Trybuna Opolska" hat sich der frühere Vorsitzende der Landsmannschaft Schlesien, Herbert Hupka, zufrieden über den derzeit laufenden Prozeß gegen den ehemaligen Lamsdorf-Kommandanten Czeslaw Geborski geäußert. Dieser Prozeß stelle eine Erfüllung seines Lebenswerkes dar, da endlich auch polnische Täter, die nach 1945 in Verbrechen an Ostdeutschen verwickelt waren, belangt würden. Hupka hielt sich für mehrere Tage in Oberschlesien auf. W wywiadzie z „Nową Trybuną Oposką“ z zadowoleniem wypowiedział się poprzedni długoletni przewodniczący Związku Górnoślązaków Herbert Hupka na temat dotychczasowego przebiegu procesu karnego przeciwko komendantowi byłego obozu w Łambinowicach, Czesławowi Gęborskimu. Proces ten uzupełnia jego dorobek źyciowy, jako że nareście i polscy sprawcy, którzy dopuścili się przestępstw wobec  ludności wschodnioniemieckiej, zostają pociągnięci do odpowiedzialności karnej. Hupka przebywał kilka dni na Górnym Śląsku. 
22 Persönlichkeiten aus Politik, Kirche, Kultur und Wissenschaft aus den Woiwodschaften Oppeln und "Schlesien" (Kattowitz) haben in einem gemeinsamen Aufruf an die polnische Regierung und das Abgeordnetenhaus appelliert, bestehende Gesetze dergestalt zu ändern, damit Oberschlesier, die vor dem 1. September 1939 die deutsche Staatsbürgerschaft besaßen und in der Nachkriegszeit in die Sowjetunion zur Zwangsarbeit verschleppt wurden, in den Genuß von Zusatzrenten gelangen. Diese Oberschlesier seien "Bürger 2. Klasse", obwohl die Staatsangehörigkeit den Wert eines Menschen nicht darstellen könne. Das Schicksal dieser Zwangsarbeiter sei jahrzehntelang tabuisiert worden, heißt es. Ein Gesetz vom 31. Mai 1996 sichert bislang lediglich jenen Personen für ihre in deutschen und russischen Zwangarbeitslagern verbrachten Zeiten eine zusätzliche Rente zu, die am 1. September 1939 die polnische Staatsbürgerschaft besaßen. Der Aufruf, der am 23. März im Kattowitzer"Dziennik Zachodni" erschien, ist u.a. von den Bischöfen Wieczorek (Gleiwitz) und Zimon (Kattowitz) sowie von den Historikern Joachim Glensk (Oppeln), Piotr Greiner und Ryszard Kaczmarczyk (beide Kattowitz), von der deutschen Professorin Joanna Rostropowicz (Oppeln) und dem Vorsitzenden der "Bewegung für ein autonomes (Ober-)Schlesien", Krzysztof Kluczniok, unterzeichnet worden. 22 osobowosci z polityki, kościoła, kultury i nauki z województwa opolskiego i katowickiego wystosowało wspólny apel do rządu polskiego i do Sejmu, aby dokonano takiej zmiany obowiązującycego prawa, aby również i ci Górnoślązacy dostali dodatek do renty, którzy przed 1. września 1939 posiadali niemieckie obywatelstwo i którzy w latach powojennych zostali zesłani do pracy przemusowej do Związku Radzieckiego. Górnoślązacy ci są „obywatelami 2. klasy“, chociarz obywatelstwo nie może wpływać na wartość człowieka. W tym apelu stwierdza się, że los tych pracowników przemusowych był długo tabuizowany. Dotychczasowy przepis prawny z 31. maja 1996 reguluje tylko tym osobom renty, które posiadały 1. września 1939 roku polskie obywatelstwo. Ta odezwa, którą opublikował 31 marca katowicki „Dziennik Zachodni“ jest między innymi podpisana przez biskupów Wieczorka (Gliwice) i Zimonia (Katowice), jak też przez historyków Joachim Glensk (Opole), Piotr Greiner i Ryszard Kaczmarek (obaj Katowice), przez niemiecką profesorkę Joannę Rostropowicz (Opole) i przez przewodnoczącego Ruchu Autonomii Śląska, Krzysztofa Klucznioka.
Der Europäische Gerichtshof für Menschenrechte in Straßburg wird am 17.Mai darüber zu entscheiden haben, ob Polen eine oberschlesische Nation anerkennen muß. Vor vier Jahren sorgte eine Entscheidung des Kattowitzer Woiwodschaftsgerichtes für Unruhe, das zunächst einen "Bund der Bürger (ober-)schlesischer Nationalität" zuließ, später aber die Registrierung aufgrund politischer Proteste revidierte. "Wir glauben, daß das Urteil mit den Prinzipien übereinkommt, die in vielen Erklärungen dargelegt werden, die Polen bereits unterschrieben hat, besonders der Minderheitenschutz betreffend. Da wir an Gerechtigkeit glauben, hoffen wir, daß der Europäische Gerichtshof für Menschenrechte unserer Nation nicht das Recht abspricht, als solche betrachtet zu werden", heißt es in einer Erklärung der oberschlesischen Kläger. Europejski Trybunal Praw Człowieka w Strasburgu przeprowadzi 17 maja publiczne przesłuchanie stron w sprawie uznanie Śląskiej Narodowości.
Przed czterema latami wyrok katowickiego sądu, który wyraził zgodę na założenie Związku Ludności Narodowości Śląskiej doprowadził do zaniepokojenia i po politycznych protestach  rejestrację tę odwołano. „Wierzymy, że wyrok będzie zgodny z tymi zasadami, na które w oświadczeniach powołują się wszyscy, które Polska właśnie co podpisała, szczególnie dotyczące ochrony mniejszości narodowych. Wierzymy, że Trybunał Praw Człowieka nie odmówi naszemu narodowowi praw do okreslenia się za taką", stoi napisane w oświadczeniu śląskich oskarźycieli.
Sejmikabgeordneter Helmut Pazdzior hat bei einem Besuch in Himmelwitz die deutschen Oberschlesier dazu aufgerufen, im alltäglichen Leben vermehrt die deutsche Sprache zu benutzen und diese intensiver zu erlernen. Er bemängelte, daß die Woiwodschaft Oppeln vom polnischen Bildungsministerium hinsichtlich der Verbreitung und Anwendung der deutschen Sprache lediglich auf den sechsten Platz unter 16 Verwaltungsbezirken eingestuft worden ist, hinter den Woiwodschaften Niederschlesien, Hinterpommern, Lodz, "Schlesien" (Kattowitz) und Lebus. Dieses Ergebnis überrascht und motiviert zu einer Gegenprüfung. Poseł do sejmiku Helmut Pazdzior wystosował apel do niemieckich Górnoślązaków aby w większej mierze używali w życiu codziennym języka niemieckiego i intensywniej się go uczyli. Poseł ten wyraził niezadowolenie, że w oparciu o dane polskiego ministerstwa oświaty, województwo opolskie zajmuje 6 miejsce pod względem rozpowszechnienia języka niemieckiego po dolnośląskim, pomorskim, Łodzią i Katowickim. Ten wynik zaskakuje i motiwuje do poczynienia starań dla poprawy sytuacji.